THAI QUÁ NGÀY SINH
(Thai già tháng)
Tuổi thai trung bình tính từ ngày đầu của chu kỳ kinh cuối cùng (KCC) đến khi sinh là 40 tuần + 2 tuần (38 – 42 tuần). Nếu hết 42 tuần mà chưa sinh thì gọi là thai quá ngày sinh hay còn gọi là thai già tháng. Thai quá ngày sinh có thể có những biểu hiện thay đổi về hình thái và sinh học dẫn đến thai suy. Các biểu hiện về sự thay đổi trên gọi là các biểu hiện “thai bị già” hay là thai có biểu hiện bị hội chứng Clifford. Trong số thai già tháng thì có khoảng 48,5% bị hội chứng Clifford
Ø Nguyên nhân
Nguyên nhân thai già tháng chưa được rõ ràng
Tuy nhiên người ta thấy có một số yếu tố liên quan đến thai già tháng
- Thai vô sọ
Thường không có tuyến yên và tuyến thượng thận, hoặc tuyến thượng thận nhỏ làm giảm sản xuất và chuyển hóa estrogen, chỉ còn bằng 10% lượng estrogen so với thai bình thường. Sự rối loạn nội tiết này có liên quan đến hiện tượng chuyển dạ muộn, thai nghén kéo dài
- Sử dụng progesteron dài ngày
- Dị dạng ở eo và cổ tử cung
Thường gặp trên thai phụ nhiều lần bị thai già tháng
Ø Phân loại
Clifford dựa vào dấu hiệu lâm sàng chia thai già tháng làm 3 độ:
- Clifford độ 1: thai có biểu hiện
+ Da nhăn nheo và bóng
+ Lớp mỡ dưới da giảm
+ Lông, móng tay dài
+ Khi sinh ra mắt mở to, có vẻ lo sợ
+ Chưa biểu hiện các triệu chứng suy hô hấp và tuần hoàn, nhịp thở và nhịp tim bình thường
+ Nước ối có màu xanh
- Clifford độ 2: thai có biểu hiện:
+ Các triệu chứng của Clifford độ một kèm theo nước ối và cuống rốn có màu xanh bẩn của phân xu
+ Có dấu hiệu suy thai: rối loạn hô hấp, nhịp tim thai chậm, xuất hiện Dip II
- Clifford độ 3: thai có biểu hiện
+ Các triệu chứng của Clifford độ 2 nhưng nặng hơn
+ Màng ối, cuống rốn, da thai vàng úa, trát đầy phân su
+ Suy hô hấp nặng
+ Nhịp tim thai chậm, xuất hiện Dip II liên tục
+ Cứng khớp
+ Co giật và có thể chết sau đẻ
Ø Xử trí
- Ở một cơ sở không đủ phương tiện để chẩn đoán thai già tháng như trên thì nên xác định thai đủ tháng để có thể đình chỉ thai nghén. Tuy vậy, không nên vội vàng lấy thai ra sớm khi còn non, hoặc có thái độ chần chừ dẫn đến khi thai sinh ra thì đã suy thai do già tháng, gây nhiều biến chứng cho thai
- Ở các cơ sở có phương tiện sêu âm, nên siêu âm sau khi:
+ Chẩn đoán xác định thai phụ nhớ đúng ngày đầu tiên của kỳ kinh cuối cùng
+ Soi ối thấy nước ối đổi màu
Nếu chỉ thấy nước ối đo bằng siêu âm 28 thì mổ lấy thai ngay
Nếu chỉ thấy nước ối đo bằng siêu âm trên 28 và dưới 40 thì đình chỉ thai nghén bằng cách bấm ối gây chuyển dạ, nếu gây chuyển dạ thất bại thì mổ lấy thai
Nếu chỉ thấy nước ối đo bằng siêu âm trên 40 và dưới hoặc bằng 60 thì phải theo dõi thường xuyên để phát hiện chỉ số nước ối giảm, để xử lí kịp thời (có thể cho thai phụ vào bệnh viện để theo dõi)
Nếu chỉ thấy nước ối trên 60 thì để thai phụ về nhà và khám thai định kỳ
Ø Biến chứng
- Thai già tháng gây nhiều biến chứng trầm trọng cho thai: tỷ lệ bệnh tật, chậm phát triển tinh thần, tỷ lệ tử vong cao
- Tỷ lệ biến chứng càng cao khi tuổi thai càng cao. Thai 45 tuần có tỷ lệ tử vong hầu như 100%. Tỷ lệ tử vong cao gấp hai lần khi thai trên 43 tuần và cao gấp ba lần khi thai trên 44 tuần
- Tỷ lệ biến chứng, tử vong cao là do sự thoái hóa tắc mạch của bánh rau, giống như thương tổn của bánh rau trên thai phụ bị cao huyết áp, làm cho diện trao đổi và lượng trao đổi oxy và các chất dinh dưỡng giữa mẹ và con bị giảm đi
