SẢN GIẬT
I. Nguyên nhân
Sản giật là biến chứng nguy hiểm của nhiễm độc thai nghén, do nguyên nhân sau:
- Phù não, mạch máu bị co thắt gây huyết áp cao
- Có những yếu tố thuận lợi làm sản giật dễ phát sinh:
+ Thời tiết ẩm, lạnh
+ Tác động về tinh thần, tâm lí
+ Làm việc nặng
II. Đặc điểm cơn sản giật
- Tiền sản giật
Tiền sản giật là nhiễm độc thai nghén rất nặng xảy ra ngay trước khi lên cơn giật, thời kỳ tiền sản giật có thể ngắn hay dài tùy theo từng thai phụ và tùy theo sự diễn biến của bệnh
Ở thời kỳ này thai phụ bị rức đầu, hoa mắt, mờ mắt có khi đau vùng thượng vị. Huyết áp tăng cao, có khi lên đến 200/140 mmHg
- Cơn sản giật
Nếu các triệu chứng tiền sản giật không được điều trị giảm đi, thai phụ sẽ bị lên cơn sản giật, cơn sản giật lúc nào cũng có 4 giai đoạn:
- Giai đoạn xâm nhiễm: kéo dài 30 – 60 giây, biểu hiện bằng trệu chứng kích thích và co giật tại chỗ ở mặt, cổ, mắt rồi lan xuống chi trên
- Giai đoạn giật cứng: kéo dài khoảng 30 giây biểu hiện bằng triệu chứng co giật toàn thân, làm cho thai phụ ưỡn người ra sau, hàm cứng, mắt trợn, sùi bọt mép, cơ thanh quản co lại, làm bệnh nhân ngạt thở do thiếu oxy, mặt tím tái, thai phụ có thể bị tử vong ở giai đoạn này
- Giai đoạn giật gián cách: các cơ quan khi co khi duỗi, lưỡi thè ra thụt vào, nên dễ cắn vào lưỡi
- Giai đoạn hôn mê: có thể hôn mẹ sâu hoặc nông kéo dài từ 5 – 7 phút đến 1 – 2 ngày. Tri giác mất, các cơ thắt bàng quang, hậu môn, đồng tử bị giãn ra
Sau giai đoạn hôn mê, thai phụ tỉnh dần hoặc sẽ có thể tiếp theo cơn giật khác
III. Biến chứng
- Đối với người mẹ
- Cắn phải lưỡi, gặp ở phải giai đoạn gián cách
- Ngạt thở: gặp phải giai đoạn giật cứng
- Phù phổi cấp
- Viêm gan cấp
- Viêm thận cấp
- Xuyết huyết não, màng não
- Rau bong non, kèm theo rối loạn đông máu, gây chảy máu
- Mù do xuyết huyết võng mạc
Thai phụ có thể bị tử vong do các biến chứng trên
- Đối với con
- Thai kém phát triển và có tỷ lệ mắc bệnh và tử vong sau đẻ cao
- Đẻ non
- Thai chết lưu
Theo dõi sát thai phụ, phát hiện sớm các triệu chứng rức đầu, hoa mắt, đau thượng vị, cao huyết áp, để điều trị kịp thời là biện pháp đề phòng sản giật, tránh được các tai biến xảy ra cho mẹ và con
IV. Điều trị cơn sản giật
Các bước điều trị như sau:
- Để thai phụ nằm yên tĩnh trên giường (có thanh ngáng chống ngã xuống đất), tránh những kích thích ồn ào, ánh sáng
- Ngáng miệng bằng que bọc bông gạc và cố định bằng cách buộc dây vào sau gáy thai phụ
- Thông đường hô hấp, thở oxy
- Đặt ống thông nước tiểu để theo dõi lượng nước tiểu
- Chống co giật bằng các loại thuốc an thần, giãn mạch, chống phù não bằng seduxen, magnesium sulfat, đông miên nhân tạo (xem phần điều trị Nhiễm độc thai nghén)
- Chống cao huyết áp
- Chống bội nhiễm bằng kháng sinh
- Làm đủ các xét nghiệm để đánh giá tiên lượng (xem phần điều trị Nhiễm độc thai nghén)
