Các biến chứng tâm lí
Rối loạn tâm lí sau sinh là tương đối phổ biến, từ mức độ thoáng ngất sau sinh (ở khoảng 80% phụ nữ) đến trầm cảm hoặc rối loạn tinh thần. Loạn tinh thần sau sinh có thể đe dọa đời sống của người mẹ hoặc đứa trẻ.
Trầm cảm sau sinh
Trầm cảm sau sinh gặp ở khoảng 34% phụ nữ và thường xảy ra trong những tuần đầu hay tháng đầu sau sinh và có thể kéo dài trong vòng một năm hoặc hơn. Không nhất thiết trầm cảm là một trong những triệu chứng gặp phải mặc dù nó thường là rõ ràng. Những triệu chứng khác bao gồm mệt mỏi, bị kích thích, khóc lóc, tiêu thụ năng lượng ít, ít cử động, có cảm giác không được giúp đỡ và vô vọng, mất ham muốn tình dục và cảm giác ăn ngon miệng, rối loạn giấc ngủ. Cũng có thể gặp nhức đầu, hen, đau lưng, ra khí hư và đau bụng. Những triệu chứng có thể bao gồm ý nghĩ ám ảnh sợ làm hại đứa trẻ hoặc chính họ, những ý nghĩ tự tử và mất nhân cách.
Tiên lượng trầm cảm sau sinh là tốt nếu chẩn đoán và điều trị sớm. Hơn 2/3 phụ nữ phục hồi trong vòng một năm. Cho phép một người bạn ở bên cạnh thai phụ khi đẻ có thể ngăn ngừa trầm cảm sau sinh.
Khi đã chẩn đoán là trầm cảm, cần phải tham vấn về mặt tâm lý và giúp đỡ trên thực tế. Nói chung:
– Hỗ trợ về mặt tâm lý và giúp đỡ thực tế (với trẻ và chăm sóc tại nhà).
– Lắng nghe người phụ nữ, động viên và nâng đỡ họ.
– Đảm bảo với họ rằng, đây là điều khá phổ biến và nhiều phụ nữ khác cũng trải qua tình trạng như họ.
– Giúp đỡ người mẹ tái hiện lại hình ảnh cuộc sinh đẻ. Giúp cặp vợ chồng suy nghĩ đến vai trò làm cha mẹ của họ. Họ có thể cần điều chỉnh sự mong đợi và các hoạt động.
– Nếu trầm cảm nặng, xem xét đến việc sử dụng thuốc chống trầm cảm, nếu sẵn có. Nên biết rằng thuốc có thể đi qua sữa mẹ, vì vậy cần phải đánh giá lại việc cho trẻ bú mẹ.
– Chăm sóc có thể tại nhà hoặc tại phòng khám ngoại trú ban ngày. Có giá trị nhất là sự giúp đỡ của những phụ nữ đã từng trải qua tình trạng này.
Rối loạn tinh thần sau sinh
Rối loạn tinh thần điển hình sau sinh xảy ra xung quanh thời điểm sinh và gặp ở dưới 1% các phụ nữ. Người ta không biết nguyên nhân của tình trạng này mặc dù khoảng 1/2 phụ nữ rối loạn tinh thần sau sinh có tiền sử yếu đuối về mặt tâm thần. Đặc điểm của rối loạn tinh thần sau sinh là khởi phát đột ngột sự hoang tưởng hoặc ảo giác, mất ngủ, trầm cảm nặng, lo lắng cho đứa trẻ, thất vọng, có lúc có ý định tự tử hoặc giết con.
Đôi khi việc chăm sóc con có thể tiếp tục như bình thường. Tiên lượng phục hồi là rất tốt nhưng khoảng 50% phụ nữ sẽ tái phát ở lần sinh sau. Nói chung:
– Hỗ trợ về mặt tâm lý và giúp đỡ thực tế (giúp đỡ trẻ cũng như chăm sóc tại nhà).
– Lắng nghe, động viên và hỗ trợ. Điều này là quan trọng nhằm tránh những hậu quả bi thảm.
– Giảm căng thẳng.
– Tránh giải quyết những vấn đề tình cảm khi người mẹ không ổn định.
– Nếu sử dụng thuốc chống rối loạn tinh thần, nên biết rằng thuốc có thể qua sữa mẹ. Vì vậy, xem xét lại việc cho con bú.
