RAU TIỀN ĐẠO
Rau tiền đạo là những trường hợp bánh rau không bám vào đáy hay thân tử cung mà bám vào đoạn dưới tử cung ở thời điểm 3 tháng cuối. Thai trước 28 tuần diện rau bám rộng chưa thể chẩn đoán là rau tiền đạo được
Người ta thấy một số yếu tố có liên quan:
- Tuổi người mẹ cao trên 35 tuổi có tỷ lệ rau tiền đạo tăng gấp 3 lần so với tuổi người mẹ 25 tuổi, đẻ ít ( tỷ lệ bình thường 1/200 so với tổng số đẻ)
- Đẻ nhiều lần
- Nạo thai nhiều lần
- Có sẹo ở thành tử cung ( tỷ lệ gấp 3 lần)
- Viêm niêm mạc tử cung
- Đa thai ( tỷ lệ tăng gấp 2 lần)
Ø
- Rau bám thấp: khi bờ rau cách lỗ cổ tử cung ( chỗ màng ối vỡ) dưới 10cm
- Rau bám bên ( bám cạnh ): khi bờ bánh rau bám bám gần đến lỗ trong tử cung, chưa đến lỗ trong cổ tử cung
- Rau bám mép ( bám bờ ): khi bờ bánh rau bám sát trong lỗ cổ tử cung nhưng không che quá lỗ cổ tử cung
- Rau bám bán trung tâm ( trung tâm không hoàn toàn ): khi bờ bánh rau bám che một phần lỗ cổ tử cung
- Rau bám trung tâm ( trung tâm hoàn toàn): khi bánh rau che kín hoàn toàn lỗ trong cổ tử cung
Phân loại này có giá trị để tiên lượng và xử trí trên lâm sàng. Chính xác nhất là chẩn đoán bằng siêu âm trước khi chuyển dạ 10 ngày
- Cơ chế chảy máu trong rau tiền đạo
- Do thành lập đoạn dưới làm bong một phần bánh rau gây chảy máu
- Do viêm nhiễm ở bánh rau làm vỡ xoang tĩnh mạch dưới màng đệm
- Triệu chứng và chẩn đoán
- Ra máu ở âm đạo
+ Ra máu đột nhiên và tự nhiên ngừng chảy máu
+ Ra máu tươi, có thể nhiều ít, thời gian ngắn dài tùy theo từng loại rau tiền đạo
Rau bám mép thường bay ra máu nhiều đợt trước khi chuyển dạ
Rau bám trung tâm ra máu thường ồ ạt vào thời điểm chuyển dạ đẻ
+ Ra máu thường kèm theo cơn co tử cung
- Thiếu máu: tùy theo lượng máu ra, trong một đợt hay nhiều đợt mà ảnh hưởng đến thể trạng thiếu máu của người mẹ
- Ngôi thai: ngôi thai ở cao do bánh rau cản trở hoặc ngôi ngược hoặc ngôi mông
- Tim thai: ổ tim thai ở cao và tùy thuộc vào lượng máu chảy nhiều ít trong từng đợt mà có thể ảnh hưởng đến tim thai
- Khám âm đạo: nếu cổ tử cung đã mở thì sờ thấy múi rau hoặc bờ bên của rau. Không nên khám thô bạo hoặc khám nhiều lần vì sẽ làm chảy máu nhiều
- Chụp X quang: có chuẩn bị bơm thuốc cản quang vào bàng quang, thấy hình ảnh cản quang tạo ra một khoảng cách với đầu thai, dấu hiệu thai “ đội mũ nồi”
- Chẩn đoán bằng chất đồng vị phóng xạ: dùng chất phóng xạ hoặc tiêm vào mạch máu, các chất này sẽ tập trung nhiều ở vùng có nhiều mạch máu ở rau, tạo nên hình ảnh của rau khi ta chụp
Hiện nay phương pháp X quang và đồng vị phóng xạ ít được sử dụng vì ảnh hưởng đến thai
- Siêu âm chẩn đoán: là phương pháp đơn giản, nhanh chóng, không hại cho người mẹ, cho thai và có thể phân biệt được dễ dàng các thể loại rau tiền đạo, vì rau phát triển và thay đổi dần diện bám ( thường lấn dần lên phía thân tử cung, là vùng có nhiều mạch máu ). Chẩn đoán siêu âm để xác định thể loại rau tiền đạo nên thực hiện vào thời điểm 10 ngày trước khi chuyển dạ ( thai phụ cần nhịn đi tiểu để bàng quang căng )
