CHU KỲ KINH NGUYỆT KHÔNG RỤNG TRỨNG
Một chu kỳ kinh nguyệt bình thường bao giờ cũng có hiện tượng phóng noãn. Một chu kỳ có phóng noãn thì niêm mạc tử cung chịu ảnh hưởng của estrogen trong nửa chu kỳ đầu và progesteron phối hợp với estrogen trong nửa chu kỳ sau.
Vì không có phóng noãn nên không có tuyến vàng và không có progesteron, lúc đó niêm mạc tử cung chỉ chịu ảnh hưởng của estrogen đơn thuần.
Vòng kinh không phóng noãn hay xảy ra ở tuổi dậy thì và tiền mãn kinh.
Ở tuổi dậy thì do Gn – Rh chưa được chế tiết đầy đủ, do đó tuyến yên cũng không tiết đầy đủ FSH và LH nên vòng kinh không có phóng noãn.
Ở tuổi mãn kinh do đáp ứng của buồng trứng với FSH và LH nên nang noãn không chín và không có phóng noãn.
Lúc đó kinh nguyệt chỉ là sự chảy máu do nang noãn bị teo đi, lượng estrogen tụt xuống dưới ngưỡng gây chảy bịu. Thông thường vòng kinh không phóng noãn có chu kỳ hoặc ngắn hơn bình thường hoặc dài hơn bình thường, tùy theo sự tồn tại và thoái triển của nang noãn và lượng estrogen do buồng trứng tiết ra.
I. NGUYÊN NHÂN
– Do cơ năng: ở tuổi dậy thì và tiền mãn kinh.
– Do tổn thương thực thể: u tuyến yên, buồng trứng đa nang.
II. CHẨN ĐOÁN
- Lâm sàng
Nghi ngờ vòng kinh không phóng noãn khi có kinh không đau bụng.
- Thăm dò
– Đo thân nhiệt: đo thân nhiệt ở miệng hay hậu môn, buổi sáng, trước khi ra khỏi giường, nếu chu kỳ kinh nguyệt nhiệt độ cơ thể luôn dưới 37°C mà không có giai đoạn trên 37°C là không có phóng noãn (khi phóng noãn, progesteron chuyển hóa thành pregnandiol, gây tăng thân nhiệt).
– Làm tế bào âm đạo: chỉ số ái toan và nhân đông không có đỉnh cực đại.
LH: định lượng LH ở giữa chu kỳ kinh không có đỉnh cao.
– Progesteron: đỉnh lượng progesteron trước khi có kinh 1 tuần (tuần 3 của chu kỳ kinh) không thấy tăng.
– Soi ổ bụng: soi ổ bụng vào nửa sau của chu kỳ kinh không thấy hoàng thể hay sẹo của hoàng thể.
– Nạo sinh thiết buồng tử cung: nạo sinh thiết vào ngày 21 của chu kỳ kinh không thấy nội mạc tử cung có hình ảnh chế tiết.
III. ĐIỀU TRỊ
Nhằm mục đích điều trị vô sinh (ở người trong lứa tuổi sinh đẻ), tránh tình trạng quá sản niêm mạc tử cung với tuổi dậy thì, tiền mãn kinh và ở người trẻ tuổi nếu để kéo dài tình trạng vòng kinh không có phóng noãn. Do đó cơ chế hồi tác trong chu kỳ kinh nguyệt không có hay không ổn định làm cho kéo dài tình trạng kinh nguyệt không đều, gây rong kinh rong huyết.
Ở người phụ nữ tuổi tiền mãn kinh, chu kỳ kinh nguyệt không phóng noãn có khi đưa đến quá sản niêm mạc tử cung kéo dài, ngoài vấn đề rối loạn kinh nguyệt có thể xảy ra như rong kinh, băng huyết… còn có thể có những tổn thương tiền ung thư (quá sản không điển hình).
- Khi không có nhu cầu sinh đẻ
Cho uống viên tránh thai (hỗn hợp hay chỉ có progestin, tùy tình trạng chế tiết estrogen) trong 3-6 chu kỳ kinh liền, sau đó ngừng thuốc sẽ gây phản ứng nhảy vọt (phenomene de reboud) và phóng noãn.
- Khi có nhu cầu sinh sản
– Clomifen citrat: 50mg x 1-2 viên/ngày, dùng từ ngày thứ 3 hay 5 của vòng kinh, trong 5 ngày liền.
Nếu thấy nang noãn to ≥ 18mm thì tiêm tiếp 5000- 10000IU hCG (pregnyl, choriofonin…) sẽ gây rụng trứng sau 24 đến 36 giờ
