THỐNG KINH
Thống kinh là đau bụng trong thời gian có kinh. Thông thường người phụ nữ đều có ít nhiều đau bụng khi có kinh. Song có những trường hợp khi có kinh bị đau bụng rất nhiều, xuyên ra sau lưng, lan ra toàn ổ bụng làm cho không lao động và sinh hoạt bình thường. Có người còn có kèm đau đầu, buồn nôn, căng vú…
Thống kinh nguyên phát là thống kinh có từ tuổi dậy thì, thường là cơ năng.
Thống kinh thứ phát chỉ xảy ra sau nhiều năm có chu kỳ kinh bình thường, do các tổn thương thực thể. Nguyên nhân gây thống kinh thứ phát thường là do tử cung đổ sau nhiều, cổ tử cung bị chít hẹp, u xơ tử cung, lạc nội mạc tử cung…
I. CƠ CHẾ GÂY THỐNG KINH
Cơ chế gây thống kinh hiện chưa rõ ràng. Có nhiều giả thuyết giải thích cơ chế này:
- Do progesteron
Dưới tác dụng của progesteron, tử cung tăng trương lực đóng và rắn, niêm mạc tử cung chế tiết PGF2 có trong máu người bị thống kinh và ở máu kinh người bị thống kinh lượng chất này cũng cao hơn người bình thường. Do đó người ta cho rằng progesteron là yếu tố gây đau bụng kinh (ở người có chu kỳ kinh không phóng noãn, tức là không có progesteron thì không có đau bụng kinh).
- Do thần kinh
Trong giai đoạn estrogen, thần kinh giao cảm tăng nhậy cảm sản sinh adrenalin làm giảm đau. Trong giai đoạn progesteron, acetylcholin tăng nhậy cảm gây đau.
3. Do thiếu máu
Khi bắt đầu có kinh, có sự co mạch của các động mạch xoắn ở dưới lớp niêm mạc mà gây đau.
II. NGUYÊN NHÂN THỐNG KIΝΗ
- Thống kinh nguyên phát
– Co thắt mạch máu gây thiếu máu
– Tử cung co bóp mạnh.
– Ống cổ tử cung chít hẹp.
– Tử cung kém phát triển,
– Ngưỡng đau giảm.
– Người dễ xúc cảm.
2. Thống kinh thứ phát
– U xơ tử cung, lạc nội mạc tử cung.
– Tử cung đổ sau.
– Viêm dính tử cung, phần phụ.
– Polyp, u đế cổ tử cung, sẹo chít hẹp cổ tử cung.
III. XỬ TRÍ
- Với thống kinh cơ năng
Thường kết hợp thuốc giảm đau và giảm co thắt: alaxan, spasfon, visceralgin…
Thuốc ức chế prostaglandin: aspirin, indomethacin, mobic… (các thuốc này cần dùng để ngăn chặn trước khi khởi phát cơn đau).
Thuốc an thần, gây ngủ: pethidin nếu có kèm đau đầu, buồn nôn…
- Với thống kinh thứ phát
Điều trị theo nguyên nhân:
– Chít hẹp cổ tử cung, dính buồng tử cung: nong cổ tử cung, tách dính.
– Viêm dính: kháng sinh.
– U đế, polyp cổ tử cung: cắt bỏ qua đường âm đạo.
– U xơ tử cung: bóc u hay cắt tử cung (tùy theo tuổi và quá trình sinh đẻ).
– Lạc nội mạc tử cung: progestin hay Gn-Rh.
